
Choroba Niebieskiego Języka
Dowiedz się więcej o chorobie niebieskiego języka, profilaktyce oraz zapobieganiu.
Objawy choroby u bydła

U bydła objawy choroby niebieskiego języka mogą pojawić się dopiero po upływie 60–80 dni od zakażenia, co wynika z długiego okresu inkubacji. W wielu przypadkach symptomy nie są widoczne, jednak jeśli wystąpią, mogą obejmować:
– podwyższoną temperaturę ciała,
– nadmierne ślinienie,
– zaczerwienienie i obrzęk błon śluzowych w jamie ustnej,
– owrzodzenia w okolicy opuszki zębowej, a czasem także na końcu języka,
– zapalenie koronki i tworzywa racic, skutkujące kulawizną,
– u krów mlecznych – łuszczenie się naskórka na strzykach oraz tworzenie się strupów,
– poronienia,
– narodziny cieląt z deformacjami, które najczęściej obejmują okolice głowy.
Objawy choroby u owiec

U owiec przebieg choroby jest zróżnicowany – od bezobjawowego i przewlekłego po bardzo ostry i gwałtowny. W przypadku wystąpienia objawów można zaobserwować:
– wysoką gorączkę, sięgającą 41–42°C,
– osłabienie, apatię, spadek wydajności mlecznej,
– obrzęk warg, powiek oraz uszu,
– intensywne zaczerwienienie śluzówek policzków i nosa,
– drobne wybroczyny pod śluzówką jamy ustnej i nosa,
– owrzodzenia warg, opuszki zębowej, a niekiedy również języka,
– trudności w oddychaniu, ślinotok i obfity wypływ z nosa, początkowo wodnisty, później śluzowo-ropny lub krwisty,
– obrzęknięty, przekrwiony i zasiniony język, który może wystawać z jamy ustnej,
– biegunkę, czasem z domieszką krwi,
– kulawiznę wynikającą z zapalenia koronki i tworzywa racic,
– możliwe zapalenie płuc oraz uszkodzenia mięśni,
– poronienia oraz narodziny martwych bądź zdeformowanych jagniąt.
Skutki zachorowań
- Wysoka śmiertelność wśród owiec (nawet do 90% w przypadku niektórych szczepów).
- Straty ekonomiczne: zmniejszenie produkcji mleka, utrata przyrostu masy ciała, zakazy handlu zwierzętami i produktami pochodzenia zwierzęcego.
- Długofalowe skutki w populacjach dzikich przeżuwaczy.
- Wpływ na zdrowie stada i bezpieczeństwo handlu międzynarodowego.

Profilaktyka. Dlaczego jest taka ważna?
Choroba niebieskiego języka nie ma bezpośredniego leczenia – leczenie jest tylko objawowe. Dlatego zapobieganie zakażeniom jest kluczowe!
Skuteczne szczepienia i izolacja zwierząt
Jednym z najważniejszych działań profilaktycznych przeciwko chorobie niebieskiego języka są szczepienia, które powinny być odpowiednio dobrane do regionalnych serotypów wirusa BTV. Oprócz szczepień istotna jest także izolacja zwierząt – należy unikać transportu osobników z obszarów zagrożonych, aby ograniczyć ryzyko rozprzestrzeniania się choroby.
Ochrona przed wektorem – kuczmanami
Kontrola populacji kuczmanów – owadów przenoszących wirusa – jest kluczowa. W tym celu stosuje się insektycydy i repelenty, a także ogranicza wypas w godzinach, kiedy aktywność owadów jest najwyższa. Działania te zmniejszają ryzyko kontaktu między zwierzętami a wektorem choroby.
Monitoring stada i współpraca z weterynarzem
Stały monitoring zdrowia stada pozwala na szybkie wykrycie objawów choroby i natychmiastową reakcję. Niezbędna jest również ścisła współpraca z lekarzem weterynarii oraz przestrzeganie wytycznych sanitarnych, co zwiększa skuteczność działań prewencyjnych i ogranicza ryzyko epidemii.
Profilaktyka i serotypy
Znaczenie profilaktyki
Choroba niebieskiego języka nie ma specyficznego leczenia, dlatego kluczowe znaczenie ma profilaktyka:
->Szczepienia: stosowanie dostępnych szczepionek przeciwko BTV-3.
->Kontrola wektorów: stosowanie środków owadobójczych i unikanie wypasu zwierząt w godzinach największej aktywności owadów.
->Monitorowanie zdrowia stada: regularne kontrole i szybkie reagowanie na pojawiające się objawy choroby.
FAQ →
Serotypy wirusa BTV
Wirus choroby niebieskiego języka (BTV) należy do rodziny Reoviridae, rodzaju Orbivirus. To wirus RNA, który wyróżnia się bardzo dużą zmiennością — i właśnie dlatego istnieje wiele jego serotypów.
FAQ →
Znane serotypy BTV
Dotychczas zidentyfikowano co najmniej 36 serotypów BTV, przy czym w obrębie każdego z nich występuje różnorodność szczepów. Wektorem przenoszącym infekcję wywoływaną przez serotypy BTV 1-24 są owady z rodzaju Culicoides (kuczmany). Obecnie najbardziej problematyczny w Europie, w tym w Polsce jest BTV-3 (wysoce zakaźny, szybko się rozprzestrzenia, powoduje duże straty w hodowlach bydła).
Szczepionki i serotypy
Szczepienia
Szczepienia są serotypowo specyficzne – tzn. szczepionka przeciwko BTV-8 nie ochroni przed BTV-3 ani BTV-4. Dlatego bardzo ważne jest identyfikowanie aktualnie krążącego serotypu oraz stosowanie odpowiednich szczepionek lub ich kombinacji. W Polsce aktualne programy szczepień skupiają się na ochronie przed BTV-3.
Dlaczego BTV-3 jest obecnie najbardziej niebezpieczny?
BTV-3 charakteryzuje się wysoką zakaźnością, rozprzestrzeniając się szybciej niż wiele innych serotypów, co utrudnia jego kontrolę – szczególnie że szczepionki specyficzne dla tego wariantu były początkowo trudno dostępne. U bydła zakażenie może przebiegać ciężej niż wcześniej przypuszczano, powodując gorączkę, obrzęki, spadek mleczności oraz poronienia. Dodatkowo serotyp ten rozszerzył swój zasięg na nowe kraje, w tym Polskę, Danię i Norwegię.

Masz pytania? Skontaktuj się z nami.
Twoja wiadomość została wysłana
Choroba niebieskiego języka
Bibliografia
Martinelle, L., et al. (2011). Bluetongue: History, global epidemiology, and pathogenesis. Veterinary Microbiology, 148(2-4), 149–163.ScienceDirect
Roy, P. (2008). Bluetongue virus: dissection of the polymerase complex. Journal of General Virology, 89(8), 1789–1804.
Maclachlan, N. J., et al. (2009). Bluetongue and epizootic hemorrhagic disease viruses: recent developments with these globally re-emerging arboviral infections of ruminants. Current Opinion in Virology, 1(6), 518–529.Wikipedia+1woah.org+1
Krzysztof Rypuła, Krzysztof Jażdżewski, Anna E.Zielak- Steciwko, Katarzyna Płoneczka-Janeczko (2025) Konsekwencje i Perspektywy Występowania NIebieskiego Języka w Polsce
World Organisation for Animal Health (WOAH). (2021). Bluetongue. Terrestrial Manual.Wikipedia
Główny Inspektorat Weterynarii. (n.d.). O chorobie niebieskiego języka.
piw-chodziez.pl+3Główny Inspektorat Weterynarii+3wiw.krakow.pl+3
Wojewódzki Inspektorat Weterynarii w Krakowie. (n.d.). Choroba niebieskiego języka – prezentacja. wiw.krakow.pl
Gliński, Z. (2020). Choroba niebieskiego języka – osiągnięcia i porażki. Życie Weterynaryjne, 95(10). AGRO
Newsweek Polska. (2025, Styczeń18). Choroba niebieskiego języka atakuje. 95 proc. infekcji jest bezobjawowa. Newsweek
AgroPolska. (2025, Luty). Choroba niebieskiego języka. Niemal połowa Polski w strefie zagrożonej. Agropolska
Ries C., Beer M., Hoffmann B.: BlueTYPE–A low density TaqMan-RT-qPCR array for the identification of all 24 classical Bluetongue virus serotypes. „J Virol Methods.”, 2020, 282, 113881.